Plannen voor nieuwe detectoren

Plannen voor nieuwe detectoren 

ONDERTUSSEN WORDT ER HARD GEWERKT AAN HET BOUWEN EN VERBETEREN VAN DETECTOREN OP ANDERE PLAATSEN OP AARDE. NEDERLAND IS IN DE RACE OM DE EINSTEIN TELESCOOP TE MOGEN HUISVESTEN
ONDERTUSSEN WORDT ER HARD GEWERKT AAN HET BOUWEN EN VERBETEREN VAN DETECTOREN OP ANDERE PLAATSEN OP AARDE. NEDERLAND IS IN DE RACE OM DE EINSTEIN TELESCOOP TE MOGEN HUISVESTEN

De Virgo-detector in Italië gaat in de zomer van 2016 weer  meten na een upgrade. Het Nederlandse Nikhef en de Radboud Universiteit zijn nauw betrokken bij de ontwikkeling van de methodes en de bouw van de instrumenten. Alessandro Bertolini, Niels van Bakel en Martin van Beuzekom van het Nikhef leveren cruciale bijdragen aan de instrumentatie. Extreem vacuüm in de buizen en de helderst denkbare spiegels maken het signaal van Virgo zeer zuiver.
GW150914, de golf van 14 september 2015, is door beide LIGO-detectoren opgemerkt. Door een driehoeksmeting is globaal te bepalen waar die golf vandaan gekomen moet zijn.  Als straks de verbeterde Virgo-detector in bedrijf is, kan dezelfde zwaartekrachtsgolf op drie plekken op de aarde gemeten worden. Zo kan veel nauwkeuriger bepaald worden uit welke hoek van het heelal de zwaartekrachtsgolf afkomstig is. Om een indruk te geven van het verschil: LIGO wijst alleen naar een gebied aan de hemel van 2500 volle manen, een gecombineerde meting met Virgo brengt dat terug tot een gebied zo groot als honderd volle manen. Vervolgens kan BlackGEM het gebied verder verkleinen tot een miljoenste van een volle maan.

Detector in Nederland?
De geplande opvolger van Virgo is de Einstein Telescoop. Nederland is in de race om deze te mogen huisvesten in Zuid-Limburg. Hierover zijn gesprekken gaande met de Provincie Limburg en de industrie (Grontmij). Het wordt een onderaardse detector met tien kilometer lange  armen: langer dan Virgo en LIGO en daardoor nog preciezer en gevoeliger. Jo van den Brand is groot voorstander van de Einstein Telescoop:  ‘Het zou fantastisch zijn om dit baanbrekende project in Nederland te hebben, en een enorme stimulans voor de Nederlandse wetenschap, en met forse spin-off naar het bedrijfsleven. Dit is topsectorenbeleid in de praktijk.’
Nog verder in de toekomst ligt een zwaartekrachtsgolventelescoop in de ruimte, de eLISA satelliet met lancering in 2034. De verkenningsmissie LISA Pathfinder werd eind 2015 al gelanceerd om deze ambitieuze plannen voor te bereiden.